Źródłem światła i ciepła na ciele niebieskim jest gwiazda. Źródłem światła i ciepła na Ziemi jest Słońce. Ilość ciepła jaką poszczególne rejony Ziemi otrzymują od Słońca nie jest jednakowa. Powierzchnia Ziemi jest różnie naświetlana w różnych miejscach oraz w różnych porach roku czy dnia. Naświetlenie przez Słońce zależy bowiem od kąta padania promieni słonecznych i od długości naświetlenia.

Izotermy są liniami nanoszonymi na mapę, łączącymi miejsca o takiej samej średniej temperaturze. Gdyby temperatura na Ziemi zależała wyłącznie od kąta padania promieni słonecznych i od długości naświetlenia to izotermy roczne na Ziemi przebiegałyby zgodnie z równoleżnikami. W rzeczywistości jest inaczej. Wynika to z różnicy pomiędzy właściwościami fizycznymi lądów i mórz. Lądy rozgrzewają się szybko, lecz szybko tracą ciepło, natomiast woda nagrzewa się wolniej i wolniej też stygnie .

Rozkład temperatury na Ziemi zależy w takim razie od:

• szerokości geograficznej (kąta padania promieni słonecznych),

• rozmieszczenia lądów i oceanów,

• oddalenia od mórz,

• rodzaju i układów prądów morskich,

• ukształtowania powierzchni,

• wysokości terenu n.p.m. (każde 100 m wyżej to 0,6°C mniej),

• cyrkulacji atmosferycznej,

• rodzaju podłoża (ciemne podłoże szybciej się nagrzewa),

• zachmurzenia,

• szaty roślinnej (lasy dają cień),

• rozkładu form powierzchni Ziemi,

• ekspozycji stoków górskich,

• przewietrzności terenu.

Opracowanie tekstu: Agnieszka Zawada